Η ρίγανη (Ορίγανον το κοινόν, Origanum vulgare) είναι αρωματικό ποώδες, πολυετές, ιθαγενές και θαμνώδες φυτό της Μεσογείου και της Κεντρικής Ασίας.
Στην Ελλάδα έχουμε τουλάχιστον 50 καταγεγραμμένα είδη ρίγανης και όλα έχουν αυτό το χαρακτηριστικό έντονο άρωμα και η ποιότητα της θεωρείται η καλύτερη παγκοσμίως.
Στην Αρχαία Ελλάδα τη συναντάμε να είναι σύμβολο χαράς και ευτυχίας καθώς τα γαμήλια στεφάνια συνήθιζαν να περιέχουν και κλαδιά ρίγανης.
Η αξία της ρίγανης στην φαρμακευτική όσο και στην μαγειρική είναι γνώστη εδώ και χιλιάδες χρόνια. Το όνομα προέρχεται από τις λέξεις «όρος» (βουνό) και «γάνος» (λαμπρότητα), δηλαδή το φυτό που λαμπρύνει τις πλαγιές των βουνών
Το φυτό έχει ύψος 20-80 εκ., έχει φύλλα αντίθετα μήκους 1-4 εκ. ανθίζει από Μάιο μέχρι και Σεπτέμβριο με λευκά, ροζ ή μωβ ανθάκια.Αναπτύσσεται καλά σε ζεστά και ξηρά μέρη.
Η ρίγανη πέρα από το χαρακτηριστικό άρωμα και γεύση που αφήνει στο φαγητό έχει και πάρα πολλές φαρμακευτικές ιδιότητες, με κυριότερη δραστική ουσία την καρβακρόλη.
Η συλλογή της ρίγανης γίνεται κατά την ανθοφορία του φυτού, τα άνθη αυτά ξεραίνονται σε ειδικά υπόστεγα ή ξηραντήρια και στη συνέχεια τρίβονται και κοσκινίζονται.
Τα φύλλα συνθλίβονται, ανακατεύονται με λιπαρή ουσία, για παράδειγμα λάδι, και γίνεται μια αλοιφή με την οποία κάνουν εντριβές σε δερματικές παθήσεις, κνησμό, ακμή κ.α.
Φουντίτσες φρέσκιας ρίγανης βρέχονται με οινόπνευμα και χρησιμοποιούνται σαν κατάπλασμα σε μώλωπες και κιρσούς.
Οι θεραπευτικές της ιδιότητες:
Αντιφλεγμονώδεις, αντιοξειδωτικές, επουλωτικές, τονωτικέ, χωνευτικές, εφιδρωτικές, αντιβηχικές, αντιδιαρροϊκές, αντισηπτικές, αντιφυσητικές, εμμηναγωγές, αντιαιμορραγικές,αποχρεμπτικό, αντιασθματικό διουρητικές, αναλγητικές, αντί-καρκινογόνες, αντιμυκητιασικές , αντιβακτηριδιακές, αντιρρευματικές , αντιπαρασιτικές, αποχρεμπτικές, ισχυρές αντιϊικές, αντί-αρτηριοσκληρωτικές, διευκολύνει την πέψη και ανοίγει την όρεξη.
Έχει 12 φορές περισσότερο αντιοξειδωτική δράση από το πορτοκάλι, 30 από την πατάτα και 42 από το μήλο, είναι ένα από τα φυτά με τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε βιταμίνη C, σπουδαία πηγή βιταμίνης K, με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση είναι πλούσια σε κάλιο, ασβέστιο, σίδηρο, ψευδάργυρο, μαγγάνιο, νιασίνης, βιταμίνης Β6, φολικού οξέως, βιταμίνης Α, βιταμίνης Ε (α' τοκο-φερόλης), β, γ και δ τοκοφερόλης, βιταμίνης Κ και β - καροτίνης και φυτοστερολών.
Έχει αποδειχθεί σε εργαστηριακές δοκιμές ότι τα "μικρόβια" που προκαλούν κοινές ασθένειες δε αντέχουν στο πέρασμά της ακόμα και ανθεκτικά στα αντιβιοτικά στελέχη μεταλλαγμένων βακτηρίων δεν έχουν καμία άμυνα απέναντι στη ρίγανη.
Η επιστημονική έρευνα έχει διαπιστώσει αντιβιοτικές και αντισηπτικές ιδιότητες στη ρίγανη (ιδιαίτερα στο αιθέριο έλαιο) και την κατατάσσουν στα αντιοξειδωτικά φυτά. Πολύτιμη σε προβλήματα του στομάχου, ιδιαίτερα στην γαστρική ατονία.
Βοηθά σε εντερικές διαταραχές και στους πόνους της κοιλιάς. Θεωρείται διεγερτικό, εφιδρωτικό, αποχρεμπτικό και αντιασθματικό. Κατάλληλο για ουλίτιδα πονόδοντο και φλεγμονές του λαιμού με στοματικές πλύσεις και γαργαρισμούς 2-3 φορές την ημέρα.
Χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις γρίπης, κρυολογήματος, αμηνόρροιας (ως εμμηναγωγό) κατά των ρευματικών πόνων των μυών και των αρθρώσεων, κατά του πονοκεφάλου και της ευκοιλιότητας.
Με πλύσεις, λουτρά και εντριβές δρα κατά του «στραβολαιμιάσματος» των μυϊκών ψύξεων, της φθειρίασης. Βοηθά στην επούλωση και αποστείρωση πληγών και αμυχών που πυορροούν.
Ελευθερώνει από τους σπασμούς και τον λόξυγκα,υποστηρίζεται πως ένα από τα βασικά συστατικά της ρίγανης, η καρβακρόλη, καταπολεμά τον καρκίνο του προστάτη.
Η ρίγανη Χρησιμοποιείται ως αφέψημα ή έγχυμα και καταπολεμά την ατονία των εντέρων, διευκολύνει την πέψη και ηρεμεί το νευρικό σύστημα.
Για το αφέψημα χρησιμοποιούνται οι βλαστοί του φυτού, όταν είναι ανθισμένο, γιατί τότε περιέχει το έλαιο που έχει τη μεγαλύτερη θεραπευτική αξία.
Το «τσάι» από ρίγανη βοηθάει στην υπέρταση και στην αρτηριοσκλήρυνση.
Το αιθέριο έλαιό (οριγανέλαιο) της χρησιμοποιείται εξωτερικά για την καταπολέμηση των ψειρών, και εσωτερικά για τον πονόδοντο, ουλίτιδα, στοματικές πλύσεις με γαργάρες 2-3 φορές την ημέρα.
Οι βλαστοί της ρίγανης, ως κατάπλασμα, καταπραΰνουν μώλωπες και πρηξίματα.
Με πλύσεις, λουτρά και εντριβές δρα κατά του «στραβολαιμιάσματος» των μυϊκών ψύξεων, της φθειρίασης.
Βοηθά στην επούλωση και αποστείρωση πληγών και αμυχών που πυορροούν. Ελευθερώνει από τους σπασμούς και τον λόξυγκα.
Η εισπνοή της σκόνης από ρίγανη προκαλεί φτάρνισμα και βοηθάει στο να καθαρίσει το αναπνευστικό σύστημα και ιδιαιτέρως οι πνεύμονες.
Χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις γρίπης, κρυολογήματος, αμηνόρροιας (ως εμμηναγωγό) κατά των ρευματικών πόνων των μυών και των αρθρώσεων, κατά του πονοκεφάλου και της ευκοιλιότητας.
Πολλοί λίγοι ξέρουν πως αυτό το ταπεινό βοτάνι έχει απίστευτη δύναμη θεραπευτική σαν αντισηπτικό και μυκητοκτόνο. Είναι γνωστή από την αρχαιότητα. Είναι η ορίγανος του Θεόφραστου και του Διοσκουρίδη.
Είναι η ευλογημένη ρίγανη του Ιπποκράτη με την οποία θεράπευε πονόδοντους, οφθαλμολογικές παθήσεις και πνευμονικά αποστήματα. Οι λαϊκοί θεραπευτές τη χρησιμοποιούσαν σε όλες τις αρρώστιες και την θεωρούσαν πανάκεια. Όλα αυτά ισχύουν για την άγρια ρίγανη που φυτρώνει σε απάτητα βουνά.
Σαν αφέψημα, χρησιμοποιείται για το βήχα, τις μολύνσεις των πνευμόνων, τη διάρροια, τη δυσεντερία, για γαργάρες σε ερεθισμένο λαιμό, το κυκλοφορικό , το ερεθισμένο στομάχι κ.α. Έχει ιδιότητες τονωτικές, αποχρεμπτικές, αντισπασμωδικές, εφιδρωτικές και είναι κατά της χλωρώσεως, του άσθματος, της δυσμηνόρροιας κ.α
Επίσης με λίγη ρίγανη στην τροφή των πτηνών σας κρατάτε τις αρρώστιες μακριά τους..
Οι χρήσεις της ρίγανης στην μαγειρική είναι ατελείωτες Συνδυάζεται πάντως καλά με βασιλικό, θυμάρι και μαντζουράνα. Σας προτείνουμε όμως, σε όσους τρώνε κρέας, έναν πολτό σαν μαρινάδα με βάση την ρίγανη, το λεμόνι και το δενδρολίβανο. Θα απογείωση κυριολεκτικά την γεύση του κρέατος (κυρίως αρνί ή κατσίκι) δίνοντάς σας νότες εσπεριδοειδών και αρώματα της ελληνικής γης.
Στις ωμές σαλάτες, στα όσπρια, στα κρέατα, στα ψάρια, στις μαρινάρες. Φρέσκια ή αποξηραμένη έχει μια θαυμάσια πιπεράτη και πικάντικη γεύση. Χρήσιμα είναι όλα τα μέρη του φυτού, η ρίζα τα άνθη, τα φύλλα από τα οποία φύλλα μέσα από τη διαδικασία της απόσταξης βγαίνει το εξαιρετικό απολυμαντικό και θεραπευτικό ριγανόλαδο, που είναι και το αρχαιότερο φυσικό αντισηπτικό και μικροβιοκτόνο. Το αιθέριο έλαιο που περιέχει, είναι η κατεξοχήν δραστική του ουσία. Με αυτό έκαναν εντριβές για πόνους χρόνιων ρευματισμών, πονόδοντους, πόνους αυτιών, ουλίτιδα, σε πρησμένα μέρη του σώματος, για τις μυκητιάσεις νυχιών, τις πονεμένες και πρησμένες αρθρώσεις κ.α.
Περιέχει πληθώρα μετάλλων και βιταμινών και συμπεριλαμβάνεται στη λίστα των αντιοξειδωτικών και αντιγηραντικών. Πολλοί υπερήλικες υποστηρίζουν πως οφείλουν τη μακροζωία τους στη συχνή χρήση του βοτάνου αυτού, καθώς προλαμβάνει ασθένειες και μολύνσεις.
Το αιθέριο έλαιο της ρίγανης χρησιμοποιείται από βιομηχανίες τροφίμων σαν συντηρητικό.
Το έλαιο χρησιμοποιείται στην παρασκευή σαπουνιών, μύρων και οδοντόκρεμας.
Επαναλαμβάνουμε ότι τα βότανα δρουν προληπτικά.
Έχει παρατηρηθεί ότι είναι διεγερτική της μήτρας και για αυτό δεν χορηγείτε ποτέ σε εγκύους.
Και εδώ ισχύει αυτό που ισχύει για όλα τα φυτά. Η κατάχρηση και του πιο αθώου φυτού το καθιστά τοξικό.